Τεχνητή νοημοσύνη και παιδιά: Τι δείχνει το Stanford για τις δουλειές του μέλλοντος

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή τεχνολογική υπόσχεση. Έχει ήδη μπει στην καθημερινότητα, στα σχολεία, στις επιχειρήσεις και σε δεκάδες επαγγέλματα. Για τους γονείς, το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν τα παιδιά θα χρησιμοποιήσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, αλλά πώς θα μάθουν να τα χρησιμοποιούν σωστά και ποιες δεξιότητες θα χρειαστούν σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα.

Μια νέα πρωτοβουλία του Stanford Digital Economy Lab φέρνει ξανά στο προσκήνιο αυτή τη συζήτηση. Δεκαέξι νομπελίστες και περισσότεροι από 200 οικονομολόγοι και ερευνητές προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προκαλέσει μια οικονομική αλλαγή μεγαλύτερη από εκείνη της Βιομηχανικής Επανάστασης, αλλά μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε με βεβαιότητα πώς θα είναι η ζωή σε δέκα ή είκοσι χρόνια. Σημαίνει, όμως, ότι οικογένειες, σχολεία και κυβερνήσεις χρειάζεται να προετοιμαστούν από τώρα.

Οι πρώτες αλλαγές στις δουλειές έχουν ήδη αρχίσει

Οι ερευνητές του Stanford παρακολουθούν την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας μέσα από πραγματικά δεδομένα απασχόλησης.

Σε επαγγέλματα που επηρεάζονται περισσότερο από τη γενετική τεχνητή νοημοσύνη, οι εργαζόμενοι ηλικίας 22 έως 25 ετών παρουσίασαν σχετική μείωση της απασχόλησης κατά 16%. Αντίθετα, οι μεγαλύτεροι και πιο έμπειροι εργαζόμενοι στα ίδια επαγγέλματα φαίνεται μέχρι στιγμής να επηρεάζονται λιγότερο.

Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι έμπειροι επαγγελματίες διαθέτουν κρίση, γνώση και κατανόηση πραγματικών καταστάσεων. Οι νεότεροι ξεκινούν συχνά με απλούστερες εργασίες, τις οποίες μπορεί πλέον να εκτελέσει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα εξαφανίσει μαζικά τις δουλειές. Δείχνει, όμως, ότι μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ένας νέος άνθρωπος αποκτά την πρώτη του επαγγελματική εμπειρία.

Ποια επαγγέλματα θα επηρεαστούν περισσότερο;

Πιθανότατα δεν θα εξαφανιστούν ολόκληρα επαγγέλματα από τη μία ημέρα στην άλλη. Θα αλλάξουν πρώτα συγκεκριμένες εργασίες μέσα σε κάθε επάγγελμα.

Η σύνταξη ενός απλού κειμένου, η επεξεργασία δεδομένων, η δημιουργία μιας βασικής εικόνας, η μετάφραση ή η παραγωγή ενός πρώτου προγράμματος υπολογιστή μπορούν ήδη να γίνουν ταχύτερα με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Αυτό σημαίνει ότι ο αυριανός δημοσιογράφος, εκπαιδευτικός, γιατρός, προγραμματιστής ή σχεδιαστής δεν θα χρειάζεται μόνο να γνωρίζει το αντικείμενό του. Θα πρέπει να ξέρει πώς να συνεργάζεται με την τεχνολογία, πώς να ελέγχει τα αποτελέσματά της και πότε να μην την εμπιστεύεται.

Τι πρέπει να μάθουν τα σημερινά παιδιά;

Η προετοιμασία των παιδιών δεν σημαίνει ότι όλα πρέπει να μάθουν προγραμματισμό. Ούτε ότι πρέπει να περνούν περισσότερες ώρες μπροστά σε μια οθόνη.

Οι δεξιότητες που φαίνεται να αποκτούν μεγαλύτερη αξία είναι:

• Η κριτική σκέψη και η επαλήθευση μιας πληροφορίας.
• Η ικανότητα να διατυπώνουν σωστές ερωτήσεις.
• Η δημιουργικότητα και η επίλυση πραγματικών προβλημάτων.
• Η επικοινωνία, η συνεργασία και η ενσυναίσθηση.
• Η κατανόηση δεδομένων και βασικών ψηφιακών εργαλείων.
• Η προσαρμοστικότητα και η διάθεση για συνεχή μάθηση.

Ένα παιδί που χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να αντιγράψει έτοιμη μια σχολική εργασία δεν αποκτά απαραίτητα κάποια νέα δεξιότητα. Αντίθετα, ένα παιδί που τη χρησιμοποιεί για να εξετάσει διαφορετικές ιδέες, να βρει τα λάθη της και να δημιουργήσει τη δική του απάντηση μαθαίνει να τη χειρίζεται ως εργαλείο.

Ο ρόλος των γονέων

Οι γονείς δεν χρειάζεται να είναι ειδικοί στην τεχνολογία. Χρειάζεται, όμως, να γνωρίζουν ποια εργαλεία χρησιμοποιεί το παιδί και για ποιον σκοπό.

Είναι σημαντικό να του εξηγήσουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει λάθη, να παρουσιάσει ανύπαρκτα στοιχεία ως πραγματικά ή να αναπαράγει προκαταλήψεις. Εξίσου σημαντική είναι η προστασία προσωπικών δεδομένων: τα παιδιά δεν πρέπει να εισάγουν σε εφαρμογές φωτογραφίες, διευθύνσεις, σχολικά στοιχεία ή προσωπικές πληροφορίες χωρίς την επίβλεψη ενηλίκου.

Η καλύτερη στάση δεν είναι ούτε η πλήρης απαγόρευση ούτε η ανεξέλεγκτη χρήση. Είναι η εξοικείωση με κανόνες, συζήτηση και επίβλεψη.

Το μέλλον δεν έχει αποφασιστεί ακόμη

Τα ίδια τα οικονομικά δεδομένα του Stanford δεν δείχνουν ακόμη μια ολοκληρωτική μεταμόρφωση της οικονομίας. Υπάρχουν πρώτες ενδείξεις, αλλά και μεγάλη αβεβαιότητα.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, να υποστηρίξει την εκπαίδευση, να βοηθήσει την ιατρική και να δημιουργήσει νέα επαγγέλματα. Μπορεί, όμως, να μεγαλώσει τις ανισότητες, αν η πρόσβαση στη γνώση και στις νέες δεξιότητες περιοριστεί σε λίγους.

Το μέλλον των παιδιών δεν θα κριθεί από το αν μπορούν απλώς να χρησιμοποιούν μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης. Θα κριθεί από το αν μπορούν να σκέφτονται, να δημιουργούν, να συνεργάζονται και να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις έχοντας την τεχνολογία δίπλα τους — όχι στη θέση τους.