Μαθησιακές Δυσκολίες και πρώιμες ενδείξεις ύπαρξης | Του Ελευθέριου Κ. Λιάπη MSc Εκπαιδευτικού Α/θμιας Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες: Πρώιμες ενδείξεις ύπαρξης κατά τη σχολική ή μέση παιδική ηλικία (6 – 12 ετών)

Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν ένα μείζονος σημασίας θέμα τα τελευταία χρόνια  που απασχολεί τόσο το οικογενειακό περιβάλλον των μαθητών, όσο και την εκπαιδευτική κοινότητα.

Τι εννοούμε όμως με τον όρο «Μαθησιακές Δυσκολίες»;

Το ερώτημα αυτό απασχόλησε και απασχολεί τους ειδικούς και μη από την πρώτη τους εμφάνιση έως και σήμερα.

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε μια ανομοιογενή ομάδα διαταραχών, οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές δυσκολίες στην πρόσκτηση και τη χρήση ικανοτήτων ακρόασης, ομιλίας, ανάγνωσης, γραφής, συλλογισμού ή μαθηματικής ικανότητας. Οι διαταραχές αυτές είναι εγγενείς στο άτομο, αποδίδονται σε δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να υπάρχουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Προβλήματα σε συμπεριφορές αυτοελέγχου, κοινωνικής αντίληψης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης μπορεί να συνυπάρχουν με τις Μαθησιακές Δυσκολίες, αλλά δε συνιστούν από μόνα τους τέτοιες. Παρότι οι Μαθησιακές Δυσκολίες μπορεί να εμφανίζονται μαζί με άλλες καταστάσεις μειονεξίας (π.χ. αισθητηριακή βλάβη, νοητική καθυστέρηση, συναισθηματική διαταραχή) ή με εξωτερικές επιδράσεις όπως οι πολιτισμικές διαφορές ή η ανεπαρκής/ακατάλληλη διδασκαλία, δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων ή επιδράσεων.

Στατιστικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί, παρουσιάζουν ότι οι μαθησιακές δυσκολίες είναι συχνότερες στα αγόρια, χωρίς ωστόσο να αποτελεί de facto. Η διάγνωση είναι ωφέλιμο να γίνεται εφόσον το παιδί έχει ολοκληρώσει επαρκώς τις δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας, ένα στα επτά άτομα έχει μαθησιακές δυσκολίες. Επομένως, κρίνεται απαραίτητο για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να αναγνωρίζουν τα πρώτα σημάδια των μαθησιακών δυσκολιών, ουτώς ώστε να ζητήσουν την απαραίτητη βοήθεια το συντομότερο δυνατόν.

Η έγκαιρη και άμεση αναγνώριση των προειδοποιητικών ενδείξεων ύπαρξης των μαθησιακών δυσκολιών καθώς και η καίρια συμβολή στο παιδί της κατάλληλης και αδήριτης βοήθειας ίσως να αποτελεί εχέγγυο για το μέλλον του παιδιού σας. Όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία του παιδιού, τόσο πιο δυσχερής καθίσταται η αντιμετώπισή τους.

Παρακάτω παρουσιάζονται μερικές πρώιμες ενδείξεις που σηματοδοτούν την εμφάνιση των μαθησιακών δυσκολιών κατά τη σχολική ή μέση παιδική ηλικία (6 – 12 ετών):

• Δυσκολία στη γραφή.
• Δυσκολία στην ανάγνωση.
• Δυσκολία στα μαθηματικά.
• Δυσκολία στην αποστήθιση.
• Δυσκολία εστίασης προσοχής.
• Δυσκολία χωροχρονικών εννοιών.
• Δυσκολία οργάνωσης.
• Δυσκολία προσαρμογής σε νέες καταστάσεις.
• Δυσκολία συγκέντρωσης (διάσπαση προσοχής).
• Δυσκολία στην κατανόηση κειμένου.
• Δυσκολία στην αφήγηση και στη διήγηση γεγονότων, παραμυθιών.
• Δυσκολία στον προφορικό λόγο/στην έκφραση.
• Δυσκολία στον προσανατολισμό.
• Δυσκολία στην αδρή κινητικότητα καθώς και στη λεπτή κινητικότητα.
• Δυσκολία στο να φέρει εις πέρας πολλές εντολές ταυτοχρόνως.
• Δυσκολία στη ζωγραφική/χαρτοκοπτική.
• Δυσκολία στο γράψιμο του ονόματός του.
• Δυσκολία στην εκμάθηση ημερών, μηνών, εποχών.
• Δυσκολία στην ολοκλήρωση μιας δραστηριότητας.
• Δυσκολία στην αναγνώριση και στη μίμηση των ήχων.
• Δυσκολία στην εκμάθηση της αλφαβήτας, της ώρας, των αριθμών.
• Αδυναμία στην κατανόηση αφηρημένων εννοιών.
• Αδυναμία στην κατανόηση των οδηγιών.
• Αδυναμία στην άρθρωση φωνημάτων ή/ και λέξεων.
• Αδυναμία στην αναγνώριση και ονομασία γνωστών αντικειμένων.
• Αδυναμία στην αναγνώριση σχημάτων, χρωμάτων, μεγεθών.
• Αδυναμία στην ταξινόμηση, στην αντιστοίχιση και στη σύγκριση αντικειμένων.
• Αδυναμία στις κοινωνικές επαφές/σχέσεις.
• Αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης (πλύσιμο, ντύσιμο, φαγητό, τουαλέτα).
• Αδυνατεί στο να δημιουργήσει ομοιοκαταληξία.
• Αργή ανάκληση γεγονότων.
• Εμφανίζει παρορμητική συμπεριφορά.
• Εμφανίζει περιορισμένη μνήμη.
• Εμφανίζει υπερκινητικότητα.
• Εμφανίζει υπερευαισθησία στην κριτική και στην αποτυχία.
• Εμφανίζει καθυστέρηση στην ομιλία συγκριτικά με συνομηλίκους του.
• Συνήθως είναι ζωηρό.
• Συνήθως διαβάζει λάθος τις λέξεις. Αν δυσκολεύεται, τις αντικαθιστά με οικείες του.
• Συχνά παραλείπει ολόκληρες φράσεις ή ακόμα και παραγράφους, καθώς κάνει ανάγνωση.
• Συχνά αποφεύγει τα ομαδικά παιχνίδια.
• Δε διαθέτει αυτοματοποιημένη μαθηματική σκέψη.
• Δεν εκφράζει τα συναισθήματά του και τις απόψεις του.
• Αρνείται πεισματικά τη μελέτη.
• Έχει φτωχό λεξιλόγιο, με αποτέλεσμα οι εκθέσεις του να είναι μικρές σε έκταση.
• Κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη.
• Δημιουργεί αναγραμματισμούς.
• Εκδηλώνει συχνά επιθετικές μορφές συμπεριφοράς.
• Αγχώνεται και αντιδρά, μόλις αποχωρίζεται οικεία του πρόσωπα.
• Γίνεται αποδέκτης κακόβουλων και περιφρονητικών σχολίων.

Το παιδί που αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά από τα προαναφερόμενα σημεία, ίσως να παρουσιάζει κάποια μαθησιακή δυσκολία στο σχολείο, ίσως όμως και όχι. Το κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό, ωστόσο αν αντιληφθείτε κάτι ανησυχητικό, θα ήταν ωφέλιμο  να απευθυνθείτε  άμεσα σε ειδικούς.

Άλλωστε, το κάθε παιδί μαθαίνει με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο και  κανείς δεν ξέρει το παιδί σας καλύτερα από εσάς! Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες απλώς κατεργάζεται και αντιλαμβάνεται διαφορετικά τις πληροφορίες, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο δείκτης νοημοσύνης του δεν είναι ο φυσιολογικός.

Μιλήστε συστηματικά και ουσιαστικά με τον/την εκπαιδευτικό του παιδιού σας και παρατηρήστε το από κοινού εντοπίζοντας τις πιθανές δυσκολίες του παιδιού σας. Όσο πιο έγκαιρα εντοπιστούν οι δυσκολίες και συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό, τόσο περισσότερες οι πιθανότητες μελλοντικής επιτυχίας του παιδιού σας. Τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί οφείλουμε να ενημερωνόμαστε αδιάκοπα, ώστε να βοηθήσουμε έμπρακτα στην ανάπτυξη του παιδιού.

Η αποδοχή και η αναγνώριση είναι αυτό που θα βοηθήσει το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή του. Τέλος, προσπαθήστε να μπείτε στη θέση του, να το γνωρίσετε καλύτερα και να του δώσετε πολλές ευκαιρίες, μεγάλες αγκαλιές και τα πιο όμορφα χαμόγελα.

Σε κάθε περίπτωση είμαι στη διάθεσή σας για σχόλια, παρατηρήσεις, ιδέες και προτάσεις.

 

Του Ελευθέριου Κ. Λιάπη

MSc Εκπαιδευτικού Α/θμιας Εκπαίδευσης