Σχολές γονέων

ΤΡΙΚΑΛΑ: Η πανδημία δοκιμάζει τις αντοχές της ψυχικής μας υγείας

Ο αντίκτυπος στην τοπική κοινωνία μέσα από τα στοιχεία της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Τρικάλων

Η αγωνία για την ίδια την ασθένεια του κορονοϊού, το lockdown και η  αυτο-απομόνωση καθώς και η οικονομική και εργασιακή ανασφάλεια, είναι παράμετροι που καθόρισαν σημαντικά τον ψυχολογικό αντίκτυπο της πανδημίας. Οι συνέπειες, άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες, δεν είναι αόρατες πλέον στην τοπική κοινωνία και αποτυπώνονται μέσα από τα στοιχεία της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Τρικάλων.

Μέσα σε διάστημα 13 μηνών, από τον Μάρτιο του 2020 και τον Μάρτιο του 2021, κυριάρχησαν αιτήματα πολιτών που αφορούσαν στον εγκλεισμό και την κυρίευση από συναισθήματα άγχους, μοναξιάς, θλίψης, φόβου. Από την άλλη η διαχείριση προβλημάτων στο οικογενειακό περιβάλλον ήταν ένα εξίσου σημαντικό αίτημα από πλευράς των συμπολιτών μας που απευθύνθηκαν στην Κινητή Μονάδα.

Πανδημία, παιδιά και έφηβοι

Στα παιδιά και τους εφήβους, με βάση τα στοιχεία, καταγράφηκαν 5 περιπτώσεις απομάκρυνσης παιδιών και 9 περιπτώσεις ποινικής διαμεσολάβησης (διάταξη περί ενδοοικογενειακής βίας), ενώ το αμέσως προηγούμενο διάστημα ίδιων μηνών είχε καταγραφεί 1 περίπτωση απομάκρυνσης παιδιών και 1 ποινική διαμεσολάβηση.  Επίσης, οι εισαγγελικές εντολές για κοινωνικές έρευνες ήταν υπερδιπλάσιες για το διάστημα της πανδημίας.

Αναφορικά με το πώς επηρέασε ο εγκλεισμός την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, στα μικρότερα παιδιά παρατηρείται μεγαλύτερος αποσυντονισμός ως προς τις ρουτίνες, τα σταθερά και προγραμματισμένα πράγματα που έκαναν δηλαδή, τα οποία είχαν κατακτήσει (π.χ. εκεί που άρχισαν να γίνονται ανεξάρτητα και αυτόνομα, να τρώνε και να κοιμούνται μόνα τους) και προσκολλήθηκαν περισσότερο στους γονείς.

Τα συχνότερα αιτήματα που καταγράφηκαν στην Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Τρικάλων το διάστημα αυτό, αναφορικά με τους πληθυσμό των εφήβων συνδέονται με α) διαχείριση του άγχους, β) ψυχοσωματικά ενοχλήματα και  γ) προβλήματα στις σχέσεις με τους γονείς και τους συνομήλικους

Το κομμάτι της κοινωνικοποίησης επηρεάστηκε και τα παιδιά σταμάτησαν να έχουν επαφές με φίλους – το κομμάτι της κοινωνικότητας δεν εξελίχθηκε, ενώ οι  οθόνες κατέλαβαν περισσότερο χώρο καταργώντας, αρκετούς από τους κανόνες που είχαν εδραιωθεί πριν την καραντίνα.

Από τη μια πλευρά οι οθόνες ήταν απαραίτητες ώστε να διατηρήσει το παιδί μια αίσθηση συνέχειας με το σχολείο, τις παρέες του και τις σχέσεις  με την ευρύτερη οικογένεια. Από την άλλη, είναι δύσκολο να αφήσεις μια οθόνη. Και η στέρηση της οθόνης προκαλεί φυσικά αντίδραση.

Επίσης, μειώθηκαν τα αιτήματα για υποστήριξη εκπαιδευτών ή για δράσεις πρόληψης που απευθύνονται στον πληθυσμό των μαθητών και των γονέων (π.χ. ομάδες γονέων), καθώς επίσης και οι παραπομπές για παιδοψυχιατρική παρακολούθηση και ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών από το σχολικό πλαίσιο.

Τα επίπεδα άγχους των γονιών ήταν μεγαλύτερα λόγω της ανάγκης να ανταποκριθούν σε περισσότερους ρόλους, με την εμπλοκή τους στην εκπαίδευση των παιδιών (λόγω τηλεεκπαίδευσης) να διαταράσσει τη σχέση τους και να προκαλούνται έτσι περισσότερες εντάσεις.

Στις περιπτώσεις των γονιών που έχασαν την εργασία τους λόγω πανδημίας, προφανώς αυξήθηκαν τα επίπεδα του άγχους τους, οπότε είχαν περισσότερη ένταση και αυτό επηρέασε τη σχέση τους με τα παιδιά και το πόσο υποστηρικτικοί μπορούσαν να είναι.

Αρκετά παιδιά και έφηβοι περιέγραψαν δυσκολίες που αφορούσαν φόβους και καταναγκαστικές σκέψεις σε σχέση με ασθένειες, καθώς και συναισθήματα θλίψης και απομόνωσης.

Καταγράφηκαν περισσότερες αναφορές για διαταραχές ύπνου (ο ύπνος έχει μειωθεί και αλλάξει σε σχέση με τον κιρκάδιο κύκλο), καθώς και για προβλήματα στη διατροφή στον πληθυσμό των παιδιών και εφήβων.

Τα μεγαλύτερα παιδιά (έφηβοι Γ’ Λυκείου) είχαν περισσότερη ανασφάλεια και άγχος, δεν ήξεραν τι θα συμβεί (αν θα ανοίξουν, αν θα δώσουν εξετάσεις). Οι έφηβοι ανέφεραν συναισθήματα θλίψης, ανίας, έλλειψη ενδιαφέροντος, έλλειψη στόχων.

Τα περισσότερα αιτήματα δεν συνδέονταν γραμμικά με την καραντίνα, εντούτοις η καραντίνα έπαιξε έναν επιβαρυντικό ρόλο, διότι δημιούργησε μια συνθήκη περισσότερης απομόνωσης και αυτή μείωσε σε κάποιες περιπτώσεις τα αποθέματα της οικογένειας και τους υποστηρικτικούς πόρους.

Στα μικρότερα παιδιά τα ζητήματα που προκύπτουν αφορούν την οριοθέτηση,  εκρήξεις θυμού και δυσκολίες στο κομμάτι της εκπαίδευσης.

Επιπλέον, η πανδημία επηρέασε αρνητικά την εφαρμογή εκπαιδευτικού προγράμματος κυρίως των παιδιών με διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού.

 

Αυξημένος αριθμός αιτημάτων στην Κινητή Μονάδα

 

Το διάστημα της πανδημίας υπήρξε αύξηση του αριθμού των ατόμων (άνω των διακοσίων) που απευθύνθηκαν στη Μονάδα για υποστήριξη.

Αυξήθηκαν ψυχιατρικές διαγνώσεις διαταραχών συνδεόμενες με το άγχος, της τάξης του 44%, αυξήθηκαν οι  ακούσιες νοσηλείες της τάξης του 65%.

«Παρότι εμείς δεν είμαστε αρμόδιοι για διαχείριση προβλημάτων που αφορούν τις εξαρτήσεις και τη χρήση ουσιών, υπήρξε μια μικρή αύξηση στον αριθμό των ατόμων που προσήλθαν με αιτήματα που συνδέονταν με τη “χρήση ουσιών”» ανέφεραν τα στελέχη της Κινητής Μονάδας.

Αύξηση τάξης του 20%, καταγράφηκε από την ηλικιακή ομάδα 18-25 (κυρίως φοιτητές), μια ομάδα που δεν απευθύνονταν για υποστήριξη με αυτή τη συχνότητα σε προηγούμενες περιόδους.

Αρκετές ήταν και οι υποτροπές στις ψυχιατρικές νόσους σε σχέση με παλαιότερες περιόδους, καθώς και αυξημένα αιτήματα για τροποποιήσεις στις φαρμακευτικές αγωγές.

Όσοι αντιμετώπιζαν ήδη ψυχικά νοσήματα, δυσκολεύτηκαν επιπλέον καθώς, εξαιτίας των μέτρων ασφαλείας, περιορίστηκε η πρόσβασή τους στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, κυρίως ως προς το κομμάτι των διά ζώσης συναντήσεων και αυτό καθιστούσε δύσκολη την επεξεργασία και τη διαχείριση των δύσκολων συναισθημάτων που πυροδοτούσε η καραντίνα.

Δεν απουσίασαν και κάποιες -λίγες- θετικές καταγραφές,  σχετικές με την πανδημία:

Άνθρωποι ήρθαν πιο κοντά με τις οικογένειες τους, αξιοποίησαν προς όφελός τους τον ελεύθερο χρόνο, έγιναν πιο δημιουργικοί, ήρθαν πιο κοντά στη φύση, βρήκαν το χώρο και τον χρόνο να επανα-νοηματοδοτήσουν τις προσωπικές επιθυμίες και ανάγκες τους, βρήκαν την ευκαιρία να μάθουν νέες δεξιότητες (τεχνολογία – διαδίκτυο) επανεκτίμησαν αξίες, έβαλαν νέους στόχους.

Back to top button